شنبه ٠٤ آذر ١٣٩٦
رشته های علوم انسانی
فرهنگ عبارت‌های اصطلاحی

قیمت : 300,000  ریال

فرهنگ عبارت‌های اصطلاحی

(عربی ـ فارسی)

احسان اسمعیلی طاهری - محمدحسین منتظمی‌پور

پیشگفتار مترجمان

 

۱ـ‌ مختصری در تاریخچه‌ی فرهنگ‌نویسی و معجم‌نگاری عربی

۱ـ۱ـ‌ دو واژه‌ی «معجم» و «قاموس»:

معجم (با جمع معاجم و معجمات) یا قاموس (با جمع قوامیس) که در فارسی آن را به «فرهنگ» و «فرهنگ لغت» و در انگلیسی به «Dictionary» می‌شناسیم عبارت از کتابی است دارای بیشترین شمار واژگانِ زبان همراه با شرح معانی و توضیح معاد‌ل‌های آن‌ها و با رعایت یک ترتیب خاص در تنظیم و مرتب‌کردنِ مدخل‌ها. البته «معجم» در لغت و از لحاظ صرفی اسم مفعول و مصدر میمی و اسم مکان و زمان از فعل و مصدر «أَعْجَمَ، إِعجاماً» است به معنای «چیزی را توضیح‌دادن و شرح کردن یا کلمه‌ای را برای توضیح و رفعِ ابهامِ آن نقطه‌دارکردن».

ما به دقت نمی‌دانیم که از چه موقع واژه‌ی «معجم» به معنای متعارف امروزی به کار رفته و چه کسی نخست بار آن را به کار گرفته و کدام فرهنگِ لغت عربی زودتر این عنوان را به خود گرفته است ولی از منابعی دسترس به نظر می‌آید علمای حدیث در به‌کارگیری این واژه به معنای رایج امروزین آن بر دیگران پیشی دارند. پس از استعمال عالمان حدیث این واژه‌ی «معجم» بر بسیاری از کتاب‌های سده‌ی چهارم هجری گذارده شد و لُغویان نیز آن را به معنای متعارف امروزی از محدّثان گرفتند.

واژه‌ی دیگری که در کاربرد،‌ رقیبِ واژه‌ی «معجم» است کلمه‌ی «قاموس» می‌باشد: «قاموس» در لغت بر وزن «فاعول» به معنای «دریا، دریای بزرگ و وسیع، میانه‌ی دریا، بخش اعظمِ دریا و عمیق‌ترین جای آن» است. نخست بار فیروزآبادی (730ـ817هـ) نام «القاموس المحیط» را بر فرهنگ لغتِ خویش گذارده است. این فرهنگِ لغت به سبب جایگاه ممتازی که از نظر ایجاز و ضبط واژگان و دقت داشت، مورد اعتماد عربی‌دانان و عربی‌آموزان قرار گرفت و در سده‌ی نوزده میلادی به چاپ رسید و در زمینه‌ی شناختِ واژگانِ زبان عربی مهم‌ترین منبع و مأخذ شد و چنان مورد اعتماد و تکیه گردید که واژه‌ی «قاموس» در اذهان مردم معنای جدیدی پیدا کرد. واژه‌ی «قاموس» امروزه مشهورتراز واژه‌ی «معجم» است زیرا بسیاری از فرهنگ‌نگاران به ویژه نویسندگانِ فرهنگ‌های دو زبانه نام «قاموس» را بر فرهنگ‌های خود می‌نهند.[1]

اما به هر روی درست نیست که میان معنای اینِ دو واژه فرقی بگذاریم؛ زیرا مثلاً دو فرهنگ «معجم الأَلفاظ الزراعية» نوشته‌ی «مصطفی شهابی» (1893ـ 1968م.) و «قاموس مصطلحات العلوم الزراعية» تألیف أَحمد شفیق الخطیب [به لحاظ موضوع و مخاطبان و حوزه‌ی کاربرد و...] همپایه و همسان‌اند و هر دو واژه در کنار هم برای نوع کاملی از منابع نوین اسم خاص شده‌اند.[2]

معجم یا همان فرهنگ یک منبع و مأخذِ عمومی است که اهدافِ آن در درجه‌ی اول لغوی است. خواننده‌ی همروزگار در «معجم» به دنبال یافتن واژه‌ی خاصی است و می‌تواند آن را در یک نظم و سامان آشکار و به آسانی بیابد و املای درستِ کلمه و یا گردش‌ها و ساخت‌های اشتقاقی کلمات را دقیقاً بشناسد؛ یا اطلاعاتی لغوی را مانند ریشه‌شناسی و تاریخ و سرگذشت یک واژه‌ یا معانی مختلف یا ترکیب‌های گوناگونی که آن واژه در آنها به کار رفته به دست آورد.[3]



[1] . پیدایش و تکامل فرهنگ‌های عربی ـ عربی، إمیل یعقوب،‌ صص11ـ13.

[2] . مدخل إلی علم اللغة، محمود فهمي حجازي، ص180.

[3] . مدخل إلی علم اللغة، ص179.

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 116726
 بازدید امروز : 133
 کل بازدید : 491258
 بازدیدکنندگان آنلاين : 8
 زمان بازدید : 0/2031
تقویم
Copyright  © 2014 press.semnan.ac.ir.semnan.ac.ir . All rights reserved