پنج شنبه ٠٣ اسفند ١٣٩٦
رشته های علوم انسانی
فرهنگ واژگان و اصطلاحات گویشی مردم سَطوه (سرکویر)

قیمت : 180,000  ریال

بسم اله الرحمن الرحیم هست کلید در گنج حکیم فاتحه فکرت و ختم سخن نام خدای است بر او ختم کن یکی از ترجیحات و نه البته الزامات پژوهش¬های گویش شناسی آن است که مؤلفان این کتاب¬ها خود گویشور منطقه¬ای که درباره گویش آن تحقیق می¬شود، باشند. در کنار این ویژگی لازم است که این پژوهشگران از آگاهی¬های تخصصی و آکادمیک ثبت و ضبط گویش¬ها نیز برخوردار باشند. مؤلفان کتاب پیش رو دو تن از گویشوران منطقه سرکویر هستند و حتی¬الامکان سعی کرده¬اند در گردآوری لغات و اصطلاحات منطقه مذکور ملاک¬ها و ضوابط علمی را نیز رعایت کنند. البته بخش اعظم کار حاصل زحمات سیدحسین طباطبایی است که صرفاً برای رعایت مقررات چاپ و نشر دانشگاه، نام ایشان به عنوان نفر دوم درج شده و نفر اول بیشتر نقش راهنمایی و نظارت بر این پژوهش را -که چند سال به طول انجامیده- بر عهده داشته است. در کتاب مذکور لغات، اصطلاحات، مثل¬ها و تعابیر گویش مردم سَطوه (سرکویر) گردآوری و در موارد قابل توجهی (حدود پانصد یادداشت پژوهشی) تحلیل زبانی و ادبی شده است. سطوه یکی از روستاهای منطقه سرکویر استان سمنان است که معرفی تفصیلی آن در آغاز کتاب آمده است . این روستای کویری به دلیل دوری از شهرهای دامغان، شاهرود، سمنان و اصفهان و از طرف دیگر پیوند و ارتباط ناگسستنی با همه این شهرها از لحاظ فرهنگی و گونه زبانی وضعیت خاصی پیدا کرده است. از یک سو دوری از محیط شهر باعث شده گونه زبانی و فرهنگ آن تا حد زیادی از تاثیرات مفید و نامفید شهر دور نگه داشته شود. از دیگر سو ارتباط مردم سرکویر با این چهار شهر باعث شده خلاصه و عصاره¬ای از فرهنگ و گونه-های زبانی استان و علاوه بر آن استان اصفهان به لغات و تعابیر گویشی مردم سرکویر راه یابد. لازم به ذکر است که گونه زبانی این روستای کویری علاوه بر مواردی که ذکر شد با گونه¬های زبانی منطقه خراسان نیز مشابهت¬های نسبتاً زیادی دارد که دلیل این شباهت¬ها یا احتمالا تاثیر پذیری¬ها چندان روشن نیست. چه، بجز برخی روایات شفاهی درباره تاریخ این منطقه، سند مکتوب قابل ملاحظه¬ای وجود ندارد. کتاب حاضر در نگاه اول منبعی است که در آن به لغات و تعابیر یکی از روستاهای سرکویر (سطوه) پرداخته شده است. اما اگر نیک بنگریم تفاوت زبانی همه روستاهای این منطقه (هفت و به روایتی هشت روستا) بسیار اندک و غالبا محدود به تفاوت¬های آوایی است. از نظر فرهنگی نیز این هفت یا هشت پارچه روستا که به «سرکویر» شهرت یافته اند، بسیار به هم نزدیک بوده و در حکم شاخه¬های متعدد یک درخت واحد محسوب می¬شوند. بنا بر این، این فرهنگ لغات را با اندکی تسامح و صرف نظر از تفاوت¬های جزئی آوایی و فرهنگی می-توان فرهنگ گویش سرکویر تلقی کرد. در کتاب مذکور فقط به گردآوری لغات و تعابیر بسنده نکرده¬ایم. درباره تعداد زیادی از لغات و تعابیر گردآوری شده توضیحات مبسوطی در قسمت یادداشت¬ها افزوده شده که گاه برخی از آنها در مجالی دیگر می¬تواند در حد یک مقاله علمی مستقل بسط و گسترش پیدا کند. این توضیحات علاوه بر تعدد، از لحاظ تنوع نیز شامل تحلیل¬های زبانی، ادبی، دستوری، ریشه شناسی لغات، جامعه شناسی، کشف نمونه¬ها در متون کهن فارسی، تطبیق واژگان با سایر گویش¬های ایرانی و جز آن می¬باشد. روشن است که پیدا کردن برخی از آنها به جستجوهای زیادی نیاز داشته و از منابع و مآخذ مختلف، اعم از گفتگوهای شفاهی با پژوهشگران فرهنگ عامه و نیز منابع مکتوب فارسی و عربی گرفته شده است. شاید اهمیت توجه به گویش¬ها و گردآوری و ثبت و ضبط آنها در این روزگار -که زمانه تسلط فرهنگ¬های بزرگ و نابودی خرده فرهنگ¬هاست- محتاج به شرح نباشد. گویش¬ها بخشی از هویت فرهنگی مردم ایران است و اگر حداقل قبل از نابودی آنها در ثبت و ضبط این ذخیره¬های زبان فارسی اقدامی شایسته نکنیم، در آینده در بررسی هویت ایرانی با مشکلات زیادی مواجه می¬شویم. بررسی گویش¬های متعدد و متنوع ایران برای تبیین این نکته است که همه این گویش¬های مختلف حکم جوی¬ها و جویبارهای متعددی را دارند که مقصد و ماوای آنها زبان فارسی است. در کتاب حاضر کوشیده¬ایم پیوند گویش سرکویری را با زبان تنومند فارسی به ویژه با متون کهن فارسی نشان دهیم. در این گویش یا به عبارتی دقیق و بدون تسامح در این گونه زبانی لغات و تعابیر زنده¬ای وجود دارد که تعداد قابل توجهی از آنها را در متون ادب فارسی به ویژه متون دوره نخست می¬بینیم و امروزه در زبان رسمی و در زبان محاوره¬ای شهرها از رواج و تداول افتاده است. فرهنگ¬های گویشی و از جمله فرهنگ مذکور می¬توانند در برطرف کردن ابهام معنایی برخی از لغات نامتداول متون ادبی و غیر ادبی به محققان کمک کنند. از آنجا که در دانشگاه سمنان دبیرخانه دائمی گویش¬های محلی وجود دارد و این دانشگاه در جوامع دانشگاهی به دلیل همایش¬هایی که در سال¬های قبل در باره گویش¬های کویری تشکیل داده و نیز به سبب تعدد و تنوع گویش¬ها در استان سمنان، مرکزی شناخته شده برای این گونه فعالیت¬های علمی به شمار می¬رود، ترجیح دادیم این کتاب -که اولین و تا سالیان متمادی شاید نخستین اثر مکتوب در زمینه گویش سرکویر باشد- در انتشارات دانشگاه سمنان به زیور چاپ آراسته گردد. از اولیای محترم پژوهش دانشگاه سمنان که زحمت چاپ و نشر این اثر را تقبل کردند تشکر و قدردانی می¬کنیم و امیدواریم که همگی آنها در مداومت بر خدمات علمی و فرهنگی که ضرورت حیات و بالندگی کشور عزیزمان محسوب است موفق و پیروز باشند. گر خطا گفتیم اصلاحش تو کن مصلحی تو ای تو سلطان سخن کیمیا داری که تبدیلش کنی گرچه جوی خون بود نیلش کنی با سپاس: مولفان
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 126680
 بازدید امروز : 1452
 کل بازدید : 538942
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 0/2032
تقویم
Copyright  © 2014 press.semnan.ac.ir.semnan.ac.ir . All rights reserved