دوشنبه ٣١ ارديبهشت ١٣٩٧
رشته های علوم انسانی
فلسفه و دین از افلاطون تا پست مدرنیسم

قیمت : 150,000  ریال

فلسفه و دین   از افلاطون تا پست مدرنیسم 

دکتر علی سنایی

مقدمه مترجم

ماکس چارلزورث[1] فیلسوف استرالیایی(1925-2014) است که در زمینه­های مختلف مثل فلسفه دین، ادیان، نقش کلیسا در جامعه آزاد دموکراتیک و فرهنگ ابوریجینال استرالیا تحقیق و پژوهش کرده است. یکی از ویژگی­های این متفکر جامعیت او در حوزه پژوهش است به طوری که در زمینه­های مختلف فلسفه قرون وسطی، فلسفه قاره، اخلاق زیستی[2]، فلسفه تعلیم و تربیت و نقش علم مدرن در جامعه دست به قلم برده است. نخستین کتاب او با عنوان فلسفه و تحلیل زبانی[3] که برگرفته از رساله دکتری او بود، در سال  1959 چاپ شد. او ابتدا در دانشگاه ملبورن و سپس در دانشگاه دیکین به تدریس مشغول شد و نهایتاً در سال 1990 از دانشگاه دیکین بازنشسته شد. از جمله آثار او در زمینه فلسفه می­توان به موارد زیر اشاره کرد: (1) فلسفه دین؛رهیافت­های تاریخی[4] (2) آگوستین XE "آگوستین"  و آکویناس؛ کلیسا و دولت[5] (3) ابداعات دینی؛ چهار مقاله[6] (4) کلیسای دموکراتیک؛ اصلاح ارزش ها و نهادهای کلیسای کاتولیک XE "کاتولیک" [7]. اثری که پیش روی خوانندگان محترم قرار دارد با عنوان فلسفه و دین؛ از افلاطون تا پسامدرنیسم[8] است که از جمله آثار قابل توجه این فیلسوف استرالیایی می­باشد. او در این کتاب مناسبت­های مختلف بین دین و فلسفه را در سنت ادیان غربی یهودیت، مسیحیت و اسلام- بررسی می­کند. او با مطالعه فلاسفه و متکلمانی که هر کدام متعلق به یکی از سنت­های دینی فوق الذکر هستند، پنج نوع فلسفه دین را تشخیص می­دهد و مناسبت­های بین فلسفه و دین را در قالب عناوین زیر مطرح می­سازد: فلسفه به مثابه دین، فلسفه به عنوان خدمتکار دین، فلسفه جا برای ایمان XE "ایمان"  باز می­کند، فلسفه به عنوان تحلیل زبان دین و فلسفه به عنوان نقد پسامدرنیستی از دین. در این میان به فلاسفه و متکلمان یهودی، مسیحی و مسلمان نیز پرداخته می­شود؛ برای مثال از متکلمان یهودی به فیلون XE "فیلون"  اسکندرانی و ابن میمون XE "ابن میمون"  و از متألهان مسلمان به فارابی XE "فارابی" ، ابن سینا XE "ابن سینا"  و غزالی XE "غزالی"  اشاره می­شود و آراء هر کدام در ذیل یکی از دسته بندی­های پنج گانه فوق تحلیل و ارزیابی می­شود. شاید بتوان این اثر را فلسفه ی فلسفه دین دانست زیرا زمینه­های شکل­گیری و امکان فلسفه دین را در بستر تاریخ تفکر دینی بشر بررسی می­کند. لازم به ذکر است که بخش اعظم این کتاب حاوی نظریات فلاسفه غرب است و بعضاً با دیدگاه متفکران اسلامی سازگاری ندارد. برای مثال فلاسفه­ای مثل افلاطون و ارسطو به خدای ادیان توحیدی اعتقاد ندارند و خداوند برای آنها صرفاً نقشی را در نظام فلسفی­ ایفا می­کند و اساساً این خدا خالق عالم و آگاه به مشیّت آن نیست. مطمئناً هیچ گاه فلسفه نمی­تواند جای دین را بگیرد زیرا فلسفه تلاش بشری برای فهم حقیقت است ولی دین منشاء آسمانی و الهی دارد و درباره حقایقی سخن می­گوید که عقل محدود بشری به تنهایی و بدون استمداد از وحی یارای فهم آن را ندارد. از سوی دیگر در دوره روشنگری با تفکر کانت، دین به اخلاق فروکاسته می­شود ولی با توجه به اینکه دین ابعاد دیگری چون احکام و عقاید دارد، دیدگاه اخلاق محورانه کانت پذیرفتنی نیست. همچنین کانت خدا را به عنوان اصل موضوعه­ای برای عقل عملی مفروض می­گیرد و فقط برای معنادار کردن تجربه اخلاقی به این پیشفرض معرفت شناختی دست می­یازد، ولی بر اساس دیدگاه مؤمنانه، خداوند خالق و حقیقت هستی است. دیدگاه­ فلاسفه پسامدرن نیز در خصوص دین محل اشکال و ارزیابی انتقادانه است؛ برای مثال هیدگر نسبت به وجود یا عدم خداوند نفیاً و اثباتاً سکوت می­کند و این منجر به الهیات منهای خدا می­شود. با نظر به اینکه هیدگر نهایتاً هستی را در تضایف با عدم تبیین می­کند و حتی هستی را  با عدم یکی می­­انگارد، برخی از فلاسفه الهی معاصر مثل کارل رانر این رویکرد را منجر به نهیلیسم دانسته­اند. این در حالی است که ادیان توحیدی خداوند را هم علت موجده و هم علت مبقیه می­دانند یعنی خداوند هم مؤسس هستی و هم ابقا کننده آن است. با تمام انتقاداتی که بر دیدگاه­های مطرح در این کتاب وارد  است، می­توان اثر  پیش­رو را با این انگاره مطالعه کرد که یک مسلمان ایرانی باید با تفکرات فلسفی غرب آشنا شود تا حضوری آگاهانه در دنیای معاصر داشته باشد و البته هیچ گاه بزرگترین سرمایه وجودی خود یعنی ایمان اصیل به خداوند را در مواجهه با این دیدگاه­ها از دست ندهد و تحقیقاً این وظیفه خطیر با اتخاذ رویکرد انتقادی به مباحث معرفتی به انجام می­رسد. با این حال می­توان علیرغم برخی دیدگاه­های منحط، بوی حقیقت را در برخی از تفکرات غربی استشمام کرد و آگاهانه و با زدودن برخی زوائد و کاستی ها، از آنها برای بسط مضامین اصیل اسلامی بهره برد. اکثریت انسان­ها علیرغم اختلافات عمیق فرهنگی و فواصل جغرافیایی، از حقیقت می­گویند و این  ناظر به گوهر وجودی انسان است که بنا به فطرت خداجوی خویش، رو به سوی نور و معنویت دارد:

               سرّ خدا که عارف سالک به کس نگفت    در حیرتم که باده فروش از کجا شنید

 امید است که جوانان ایرانی پیام صلح، رحمت و انسانیت را از رهگذر اندیشه های اصیل اسلامی به دنیا منتقل سازند و در فضای پرآشوب عصر حاضر هدف اصلی دین اسلام را که ترغیب انسان به تعقل، عشق  و کمال اخلاقی است، محقق نمایند.                                                           



[1] Max Charlesworth

[2] Bioethics

[3] Philosophy and linguistic analysis 

[4] Philosophy of religion; historic approaches

[5] Augustine and Aquinas; Church and state

[6] Religious inventions; four essays

[7] A democratic church; Reforming the values and institutions of the catholic church

[8] Philosophy and religion; from Plato to Postmodernism 

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 138623
 بازدید امروز : 85
 کل بازدید : 591302
 بازدیدکنندگان آنلاين : 7
 زمان بازدید : 0/1407
تقویم
Copyright  © 2014 press.semnan.ac.ir.semnan.ac.ir . All rights reserved