شنبه ٠١ مهر ١٣٩٦
رشته های هنر
طرح و نقش در فرشهای عشایری روستایی خراسان شمالی

قیمت : 350,000  ریال

حسین کمندلو

پیشگفتار

استان خراسان شمالی یکی از مهمترین مناطق تولید فرش‌های عشایری و روستایی ایران است، و این مهم به دلیل کنارهم قرار گرفتن اقوام گوناگونی چون کُرد، ترکمن، ترک، بلوچ، تات و غیره پدید آمده است. تولید فرش در خانه‌های روستایی و چادرهای عشایری در کنار مشاغلی همچون دامداری، زراعت و باغداری کمک فراوانی به رشد اقتصاد خانوارها در این ناحیه از ایران اسلامی کرده است. با مشاهده آثار برجای مانده و همچنین اندکی جستجو در بازارهای فرش خراسان می‌توان گفت بهترین فرش‌های این استان را اقوام ترکمن و کُرد می‌بافند، و در این میان فرش‌های ترکمن به سبب کیفیت بالای بافت و حفظ طرح‌ها و رنگ‌های قدیمی، جایگاه بهتری نسبت به فرش‌های کُردی دارند. اقوام کُرد یا کُرمانج در گذشته قالی‌های نفیسی بر اساس فرهنگ و سنت‌های قدیمی تولید می‌کردند، اما در حال‌حاضر به علل گوناگونی از جمله تغییر شیوۀ زندگی روستایی و عشایری، این هنر-صنعت در بین طوایف کُرد ساکن در شمال خراسان رو به نزول دارد به حدی که بافت فرش‌های اصیل در این مناطق کم و گاه به فراموشی سپرده شده است.

در این پژوهش ابتدا به شیوۀ میدانی با حضور در نواحی روستایی و عشایری و بازارهای فرش در استان‌های خراسان رضوی و شمالی، طرح‌های اصیل اقوام ساکن در این نواحی شناسایی گردید سپس با مطالعۀ کتابخانه‌ای منشاء این نقش‌مایه‌ها، سیر تحول و مشترکات آنها با سایر اقوام بزرگ ایرانی مشخص شد. در معرفی و انتخاب نقش‌مایه‌ها معیارهای متنوعی همچون فراوانی، زیبایی، قدمت و اصالت تاثیرگذار بوده است.

در تحقیق و آماده‌سازی کتاب پیش رو افراد مختلفی نگارنده را یاری کرده‌اند که شایسته است از آنان سپاس‌گذاری شود: جناب آقای یاسر معصومیان برای همراهی در بازار و مناطق روستایی و عشایری و تهیه تصاویر؛ جناب آقای سید هاشم افشارزاده برای شناسایی نقش‌مایه‌ها؛ جناب آقای هادی رحمتی به‌خاطر طراحی جلد و جناب آقای اسماعیل شجاعی برای صفحه‌آرایی، همچنین تشکر فراوان از دوست عزیز و بزرگوارم جناب آقای مهدی صحراگرد که علاوه بر راهنمای‌های فنی در طول تحقیق، خوشنویسی عنوان کتاب را نیز انجام دادند. در ادامه بر خود واجب می‌دانم به اجمال از زحمات بزرگوارانی که در این تحقیق ما را یاری کردند تشکر کنم:

- مرکز ملی فرش ایران: سرکار نازیلا خانم دریایی، جناب آقای عزیزی، جناب آقای محسن حسن زاده، جناب آقای کفاشیان، جناب آقای مهرآبادی.

- بازار فرش مشهد و بجنورد: آقایان هادی مخملی، ایزانلو، علی خرسندی، علی‌آبادی، صابر، تولیدی فرش نظافت، محمد حافظ، مهدی ناظر، میلاد نجفی، احمد وحیدیان.

- متولیان برخی از مساجد استان خراسان شمالی، تجّار بازار فرش بجنورد و روستاییان زحمتکش کُرد و ترکمن که در نهایت اخلاص و سادگی ما را در منازلشان پذیرا بوده و امکان تصویربرداری از دست‌بافته‌هایشان را مهیا کردند.

- این پژوهش با همکاری و مساعدت دانشگاه سمنان به چاپ رسیده است، شایسته است از زحمات معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه جناب آقای دکتر علی حقیقی اصل و پی‌گیری‌ها و تلاش جناب آقای مصطفی رئوفی سپاس‌گزاری شود.

کتاب را به رُزیتا و پرهام عزیزم تقدیم می‌کنم که با صبر و مهربانی در مراحل مختلف پژوهش و نگارش همراه من بوده‌اند.

 

حسین کمندلو

تابستان 1395

اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 5813
 بازدید امروز : 185
 کل بازدید : 466104
 بازدیدکنندگان آنلاين : 7
 زمان بازدید : 0/2344
تقویم
Copyright  © 2014 press.semnan.ac.ir.semnan.ac.ir . All rights reserved